Przedszkole eko w Sianowie
Żłobek Gminny "Skrzat" w Sianowie

ul. Słowackiego 3
76-004 Sianów

Tel/fax. (094) 318-52-94
przedszkole.sianow@wp.pl

Wtorek 25. Lipca 2017
Imieniny: jakuba, Krzysztofa i Walentyny

Przedszkole gminne w Sianowie

Alergia pokarmowa u dzieci

Produkty, które najbardziej uczulają.

Alergia pokarmowa u dziecka może mieć różne objawy. Wysypka po truskawkach, drapanie w gardle i łzawienie
po lodach z orzechami... Alergia to nieprawidłowa reakcja systemu odpornościowego na określony czynnik, czyli alergia pokarmowa u dzieci pojawia się, gdy alergenem jest składnik diety. Organizm uznaje go mylnie za zagrożenie i stara się z nim walczyć. Objawy alergii rzadko pojawiają się przy pierwszym kontakcie z produktem, częściej dopiero po kilkakrotnym, kiedy wykształci się nadwrażliwość na dany alergen. Każda alergia, też pokarmowa, powoduje reakcję ogólnoustrojową – może wystąpić nie tylko w obrębie przewodu pokarmowego, ale także na skórze, w drogach oddechowych.

Przyczyny alergii pokarmowej u dzieci

W wystąpieniu alergii u dziecka dużą rolę odgrywają czynniki genetyczne. Jeśli w rodzinie dziecka były przypadki uczuleń, zaleca się, by przez pierwsze pół roku życia niemowlak karmiony był wyłącznie mlekiem matki. Kobiety karmiące piersią powinny ograniczyć spożycie jaj i mleka krowiego,
a także unikać orzechów. Jeżeli żaden z członków rodziny nie ma alergii, rezygnacja z tych produktów nie jest wskazana.
W orzechach oraz rybach znajdują się bowiem cenne kwasy omega-3, które mogą ochronić dziecko przed alergiami. Spożywanie mleka z piersi matki zmniejsza ryzyko alergii, ponieważ zawiera ono stosunkowo niewiele alergenów. Ponadto wraz z mlekiem mamy dziecko zyskuje odporność i ochronę przed stanami zapalnymi oraz infekcjami. Do alergii pokarmowej u dziecka może również przyczynić się palenie papierosów w czasie ciąży. Większe ryzyko alergii wiąże się także ze stycznością z zanieczyszczonym powietrzem. Pojawienie się reakcji alergicznej na pokarm może być konsekwencją przebytej choroby żołądka lub jelit. Jeśli wyściółka jelit została w niektórych miejscach podrażniona, może dojść do wchłaniania dużych części białka. Te fragmenty białka mogą wywołać reakcję alergiczną.

Generalnie obajwy alergii pokarmowej można  podzielić na:


1. reakcje skórne: pokrzywka (obrzęk naczynioruchowy), atopowe zapalenie skóry, grudzik uczuleniowy, inne zmiany
z towarzyszącym świądem, suchość skóry
2. reakcje z układu oddechowego: utrzymujący się katar lub stale zatkany nos, nawracające infekcje górnych i dolnych dróg oddechowych, zapalenia uszu, obrzęk krtani, astma
3. objawy żołądkowo-jelitowe: kolka brzuszna, wymioty
i biegunka, brak apetytu, nieprawidłowe stolce (biegunki, zaparcia), bóle brzucha, nudności, nieprawidłowe przyrosty masy ciała,
4. reakcje neurologiczne: ciągłe rozdrażnienie, nadmierna ruchliwość, zaburzenia snu, migrena, bóle głowy,
5. reakcje uogólnione: wstrząs anafilaktyczny (zagrożenie życia).
Organizm alergika może reagować na alergeny pokarmowe
w różny sposób. Niektóre reakcje alergiczne są bardzo łagodne
i dotykają tylko jednej części ciała, czego przykładem jest pokrzywka na skórze. Inne mogą być jednak poważniejsze
i bardziej rozległe. Reakcja alergiczna może wystąpić w ciągu kilku minut lub godzin od spożycia alergenu.

Alergia a nietolerancja pokarmowa

Organizm dziecka dotkniętego alergią pokarmową traktuje dany produkt spożywczy jak potencjalne zagrożenie. Układ odpornościowy alergika wytwarza przeciwciała, które mają zwalczyć alergen pokarmowy – substancję wywołującą reakcję alergiczną. Kiedy dziecko ma ponowny kontakt z danym produktem, organizm wydziela histaminy – chroniące
go związki chemiczne. Substancje te przyczyniają
się do wystąpienia typowych dla alergii objawów ze strony układu oddechowego, pokarmowego, skóry oraz układu krążenia. Są to: katar, świerzbiąca wysypka, łaskotanie języka, ust lub gardła, obrzęk, ból brzucha oraz świszczący oddech. Wiele osób myli alergię pokarmową z nietolerancją niektórych produktów spożywczych. Objawy nietolerancji pokarmowej to: odbijanie, niestrawność, gazy, luźne stolce, bóle głowy, poddenerwowanie oraz uczucie gorąca. Nietolerancja pokarmowa znacznie różni się od alergii. Przede wszystkim nie obejmuje reakcji układu odpornościowego, może być spowodowana niezdolnością człowieka do trawienia niektórych substancji, na przykład laktozy, i jakkolwiek powoduje dyskomfort, rzadko jest groźna dla życia.

Diagnoza i leczenie alergii pokarmowej


Jeśli podejrzewasz, że twoje dziecko ma alergię pokarmową, skontaktuj się z lekarzem. Z pewnością spyta się o objawy
u malucha, częstotliwość ich występowania, przypadki alergii
w rodzinie oraz czas, jaki upływa między spożyciem danego produktu a pojawieniem się pierwszych niepokojących symptomów. Lekarz spróbuje ustalić, czy objawy u dziecka nie są spowodowane innymi chorobami, na przykład celiakią. Jeżeli pediatra sądzi, że maluch ma alergię pokarmową, zwykle zaleca konsultację u alergologa. Specjalista przeprowadzi wywiad lekarski, zbada dziecko i zleci wykonanie dodatkowych badań, by móc postawić diagnozę. Jedno z takich badań to test skórny. Polega on na umieszczeniu na skórze dziecka płynnych ekstraktów z alergenów pokarmowych, nakłuciu skóry oraz sprawdzeniu, czy w ciągu 15 minut pojawiły się czerwonawe wypukłe krostki. Ponadto wykonuje się badanie krwi, które pomaga ustalić, czy w organizmie dziecka znajdują
się przeciwciała konkretnych produktów spożywczych. Jeżeli mimo przeprowadzonych badań nie ma pewności, że dziecko ma alergię, alergolog może zalecić spożywanie w obecności lekarza coraz większych ilości danego produktu. Takie badanie można wykonywać jedynie w gabinecie alergologa lub szpitalu, gdzie
w razie silnej reakcji alergicznej istnieje możliwość udzielenia dziecku natychmiastowej pomocy lekarskiej. Niestety, nie ma leku na alergię pokarmową. Leczenie ogranicza się zwykle
do unikania alergenu oraz wszystkich produktów spożywczych, które go zawierają. Obecnie na opakowaniach produktów zawarte są szczegółowe informacje na temat
ich składu. Wystarczy poświęcić chwilę na przeczytanie etykiety, by dowiedzieć się, czy dany produkt zawiera mleko, jaja, ryby, skorupiaki, orzechy, pszenicę lub soję. Jeśli dziecko ma świszczący oddech lub ataki astmy na tle alergii pokarmowej, lekarz zaleca zwykle stosowanie leku rozszerzającego oskrzela. Produkty, które uczulają najczęściej
Działanie alergizujące może mieć praktycznie każdy produkt. Procent udziału tych produktów w wywoływaniu nieprawidłowej reakcji organizmu jest inny u dzieci
i u dorosłych.

Mleko krowie, a dokładnie białka mleka krowiego (często alergia na mleko jest mylona z nietolerancja laktozy - cukru mlecznego występującego w mleku). Niestety osoby cierpiące
na alergię często uczulone są również na mleko kozie lub owcze.
Z diety musimy wykluczyć również produkty mleczne czyli kefiry, jogurty, maślanki, sery itp. Zwróćmy uwagę na słodycze, które przeważnie zawierają mleko w proszku (np czekolada).
Gluten, to nazwa zbiorowa dla grupy białek występujących
w zbożach (jęczmień, pszenica, żyto, owies). Osoby uczulone
na gluten (czyli cierpiący na celiakię) muszą wystrzegać się produktów, w których są wyżej wymienione zboża (chleb, słodycze, makarony, kasza manna, ale również mięso głównie paczkowane, przetwory rybne, lody, keczupy, majonezy, przyprawy a nawet suszone owoce).
Jaja kurze. W tym przypadku częściej niż żółtko uczula białko. Do diety czasami można włączyć jaja przepiórcze, ale również należy sprawdzić jak na nie reagujemy.
Mięso również jest dość częstym alergenem. Najczęściej uczula wołowina i wieprzowina, a najmniej mięso z królika, indyka, jagnięcia.
Orzechy. Uczulenie na nie towarzyszy nam przeważnie przez całe życie. Warto jednak wiedzieć, że alergeny orzechów mogą ulegać zniszczeniu podczas gotowania. Niebezpieczne jest prażenie orzeszków, bo może powodować powstanie nowych alergenów. Do najbardziej uczulających zaliczamy popularne orzeszki ziemne i arachidowe. Również często spotykane jako dodatki do równych produktów (np słodycze).
Seler. Należy do najczęściej uczulających warzyw. Na tego typu uczulenie najbardziej narażone są osoby dorosłe. Rośliny z tej samej rodziny, czyli marchewka, pietruszka lub koper włoski powodują występowanie reakcji krzyżowych.
Dwutlenek siarki, siarczyny występują najczęściej jako środki konserwujące czy antyutleniające. U niektórych ludzi podaż siarczynów wraz z pożywieniem może nawet wywołać zagrażające życiu reakcje nietolerancji. Spotkać je możemy np. w suszonych owocach, wyrobach ziemniaczanych czy winie.
Ryby. Przyjmuje się, że najczęściej reakcja alergiczna dotyczyć może jedynie kilku gatunków ryby (wśród popularnych na naszym stole ryb bardzo często uczula dorsz). Co prawda wysoka temperatura nie likwiduje alergenów zawartych
w mięsie ryby jednak alergie występują częściej po spożyciu surowej lub krótko smażonej ryby, a konserwy rybne uczulają rzadziej niż ryby świeże.
Skorupiaki czyli raki, homary, kraby czy langusty – mają duży potencjał alergizujący. Alergeny zawarte w mięsie skorupiaków są odporne na wysokie temperatury. W skrajnych przypadkach do reakcji uczuleniowej może dojść również wdychając zapach podczas gotowania. Mięczaki, takie jak małże, kalmary, ostrygi, ślimaki oraz ośmiornice – są dość rzadko spotykanym czynnikiem wywołującym alergie, jednak trafiły na listę silnych alergenów ponieważ charakteryzują się silnymi objawami klinicznymi aż do zagrażających życiu.
Soja (oraz inne rośliny strączkowe jak fasola, groch, soczewica). Soja jest często ukrytym składnikiem pożywienia. Na etykietach pojawia się pod nazwą skrobia roślinna, aromaty naturalne, mąka roślinna czy nawet wywar warzywny. Eliminacja soi jednak rzadko prowadzi do powstania niedoborów składników odżywczych, gdyż są one dość popularne wśród innych produktów.

Na wielu etykietach można zauważyć wyrażenie „mogę zawierać“. Dzieje się tak np. w przypadku wytwarzania produktów, które w zamierzeniu mają nie zawierać orzechów, ale są wytwarzane na tej samej linii produkcyjnej, co produkty zawierające orzechy. Z tego względu mogą w nich być obecne śladowe ilości orzechów i alergenów w nich zawartych. Wydaje się to mało prawdopodobne, jednak osoby bardzo wrażliwe
na pewne alergeny muszą zwracać na to szczególną uwagę.
Istnieje również możliwość wystąpienia reakcji krzyżowej tzn. jeżeli jesteśmy uczuleni na jabłka może to również oznaczać, że alergenne będą dla nas owoce należące do tej samej grupy (morele, śliwki, gruszki, brzoskwinie, wiśnie). Związane jest to z występowaniem określonego białka, na które akurat jesteśmy uczuleni.

 Opracowała: Barbara Sarnowska